Wat ik in ieder geval zeker weet, is dat enkel het wachten op netverzwaring niet de juiste weg is. Daarmee lossen we de congestie namelijk maar gedeeltelijk op. En voor velen is het wachten op netuitbreiding wachten tot 2030. En zelfs daar wordt alweer aan getornd. Die tijd hebben we niet. Dus moeten we in ‘the time being’ niet stil blijven zitten, maar kijken naar de verdiepingsslag die te halen valt. Naar de tussenoplossingen en de andere deel-van-het-geheel-oplossingen. Want het zit hem in de mix. De mix van besparing, efficiënt gebruik, opslag en conversie.
Ingewikkelde puzzel
Dat klinkt heel makkelijk. En dat is het deels ook, want technisch en natuurkundig is heel veel mogelijk én al op de markt. Maar het is best een ingewikkelde puzzel. En laat ik nou net heel erg van puzzelen houden! Ik ga te werk alsof ik me in een soort grote escape room bevind. Ik kijk om mij heen, luister, lees en zoek naar innovaties. Ook koppel ik zaken en personen aan elkaar, en zo probeer ik mijn weg naar oplossingen te vinden. Daarnaast sluit ik maandelijks aan bij het koplopersoverleg in Utrecht. Hier komen afgevaardigden bij elkaar van Smart Energy Hubs die al stappen hebben gezet, om elkaar waar nodig te helpen, te inspireren en te informeren.
Blij was ik dan ook met de afgelopen sessie waar de Autoriteit Consument en Markt (ACM) hun ontwerpbesluit voor groepstransportovereenkomsten (GTO’s) op hoofdlijnen toelichtte. We zetten stappen in de goede richting, want vanaf begin 2026 mógen diverse aansluitcategorieën (categorie heeft te maken met de zwaarte van je aansluiting) hun gecontracteerde vermogens met elkaar delen. Hier zitten we met ‘Smart’ op te wachten op Hessenpoort. Eind 2026 zijn de netbeheerders verplícht om dit aan te bieden, maar ik heb hier nog wel een vraagteken bij. Een verplichting zegt mij namelijk nog niets over een wachtlijst of over selectiecriteria.
Goede voorbereiding
Gelukkig maak ik sinds kort deel uit van de klankbordgroep van de drie grote netbeheerders in Nederland. Blijkt dat hoe verder je straks bent in het proces van groepsvorming en dataverzameling in opmars naar een GTO, hoe sneller je aan de beurt bent. Dat vergt dus een goede voorbereiding.
Maar hoe doe je dat? Niet iedereen zit al even goed in de materie en op veel bedrijventerreinen is de organisatiegraad nog niet zo op orde.
Wel zijn er al diverse online platforms met stappenplannen naar een GTO. Zie bijvoorbeeld de ‘Routekaart samenwerken in energiehubs’ van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Maar dan nog. De netbeheerders maken qua dataverzameling ook onderdeel uit van dit voorbereidende proces. Daar wordt dus ook wat van hen verwacht: nettopologie, trafovermogens et cetera. Werk aan de winkel dus aan beide kanten.
Interne capaciteit
Wel ben ik heel blij dat we nu structureel bij elkaar gaan zitten om dit proces gezamenlijk in een versnelling te brengen. Want we hebben elkaar nodig, heel hard. Een oproep dan ook aan de netbeheerders: leg de focus naast de netverzwaring ook op de interne capaciteit om de berekeningen te maken die nodig zijn om (gecombineerde) groepscontracten en andere maatregelen (lees: onder andere Blokstroom) te toetsen op lokale haalbaarheid. En de organisatie intern voor te bereiden op grootschalige uitrol hiervan. Hier zit namelijk zóveel potentie!
Dus we blijven optimistisch. Het ontwerpbesluit codewijziging biedt perspectief. Zeker als straks alle zienswijzen hierop binnen zijn (de marktconsultatie duurt tot 5 juni) en de codewijziging nog wordt geoptimaliseerd. En helemaal als die nare aansprakelijkheidshobbel genomen is. Een gezamenlijk/landelijk fonds zou hierbij reuze helpen. De klankbordgroep gaat er naar mijn mening voor zorgen dat er meer vertrouwen ontstaat tussen alle stakeholders die elkaar in deze transitie nodig hebben. De mindset van ‘ik moet alleen maar inleveren en krijg er niets voor terug’ of ‘ik werk mee, maar word daarop afgerekend in plaats van ervoor beloond’ moeten we zien om te draaien naar een win-win-situatie voor alle partijen. En geloof me, dat is echt mogelijk!
Oplossingen áchter de meter
Ondertussen ben ik met mijn Energie Coöperatie Hessenpoort (ECH) in Zwolle bezig met oplossingen áchter de meter. Er loopt een opdracht voor een juridische toetsing door experts over het koppelen van buurbedrijven achter de meter, bedrijven die geen energieburen zijn of geen potentie hebben om een groep te vormen. Wordt een koppeling tussen twee bedrijven achter de meter op basis van een galvanisch gescheiden oplossing met een accu en een ‘off-grid omvormer’ gezien als een ‘net’?
En zo ja, hoe noemen we deze constructie dan en krijgen we hiervoor ontheffing van de ACM en toestemming van de netbeheerder? Ik hoop dat we deze oplossing van Stichting Oranjeadvies2051.nl, die gold als dé uitkomst van de tweede Energy Hackathon afgelopen jaar in Delft, snel in de markt kunnen zetten. Dat zou voor veel bedrijven voorlopig een oplossing bieden. En een verdiepingsslag van menig energy hub kunnen zijn. Wordt vervolgd.
Innovatieve producten
Ook zijn we als ECH betrokken bij de ontwikkeling en implementatie van diverse zeer innovatieve energetische producten. Producten die, puur door op de juiste wijze gebruik te maken van alle wonderlijke processen en energie die de natuur ons biedt, ons energiegebruik kunnen verlagen. Zonder tekort te doen aan ons huidige niveau van welvaart. Producten die ons minder afhankelijk maken van het net (lees: verminderen netcongestie), van geopolitieke ontwikkelingen en van grillige prijsvorming op de energiemarkt. Maar die verdiepingsslag maak ik graag een volgende keer.
