Als je te maken hebt met een onwillige bestuurder is daartegen vechten bijna altijd zinloos. Natuurlijk kun je met hulp van de rechter op een onderdeel winnen, maar meestal leidt dat eerder tot verharding van de onder¬linge betrekkingen dan tot verbetering. Het is beter gewoon je weg te vervolgen en aan iedereen die het wel wil zien duidelijk te maken dat de raad een positieve bijdrage levert aan het geheel.
Or’s maken zich al te gemakkelijk afhankelijk van hun officiële gesprekspartner, de bestuurder, en nemen een vragende opstelling aan. Al eerder betoogden we dat nadere informatie vanuit het management niet nodig is voor de eigen meningsvorming. De kennis berust bij degenen die je vertegenwoordigt en juist dat maakt je van waarde voor de besluitvorming in de organisatie. Als je behoefte hebt aan meer inlichtingen, dan zou je ook bij je collega’s te rade moeten gaan.
Je kunt op basis daarvan je doelen en criteria bepalen waaraan specifieke oplossingen en plannen moeten voldoen. En als je die op tijd doorgeeft, kan de directie er rekening mee houden. Laat je niet verleiden tot een gevecht over procedurele regels – wel of niet adviesplichtig – maar zeg gewoon wat je van iets vindt en maak duidelijk dat je verwacht dat daarmee rekening wordt gehouden. Is de bestuurder niet bereid tot luisteren en overleggen, verkondig de or-mening dan luid en duidelijk aan ieder die het wel wil horen. Een goede or vertolkt altijd de mening van vele anderen, dus het zal niet moeilijk zijn elders steun te verwerven voor jullie standpunten.
Het is dan ook een raadsel waarom scholing voor verse or-leden begint met een uitgebreide kennismaking met de Wet op de ondernemingsraden. De WOR is geen spelregelboek en aan de theorie van medezeggenschap heeft iemand die midden in deze samenleving staat geen behoefte. De beginnende medezeggenschapper meteen met zijn neus op de wet drukken, ondermijnt het zelfvertrouwen en legt de kiem voor formele, inhoudsloze medezeggenschap. Ons leven is een aaneenschakeling van momenten van meningsvorming en beïnvloeding, en juist die basiskennis heb je nodig voor je functioneren als or-lid. Wat een or-trainer moet doen, is or-leden leren hoe ze uit individuele overtuigingen en meningen een gezamenlijkheid kunnen maken aan de hand van het belangrijke vertegenwoordigende aspect. Zowel voor de inspiratie (luisteren) als voor het verwerven van steun (raadpleging).
Wie als gelijkwaardige gezien wil worden, moet zich niet als minderwaardige gedragen. Een gelijkwaardige opstelling brengt met zich mee dat je iets hebt in te brengen. Niet formeel (wij hebben recht op advies), maar inhoudelijk (dit is onze mening). Zo’n mening heeft uiteraard een voorlopig karakter want je wilt erover van gedachten wisselen. Of je het nu al dan niet met elkaar eens bent, de overlegvergadering is niet primair bedoeld om te harmoniëren of te conflicteren, maar om de bestuurder te confronteren met ideeën die hun basis vinden ‘op de werkvloer’.
